Ime po Kralju Petru

Naselje Lanka bilo je takođe pustara kojom je raspolagala grofovija Hedervari. Pre doseljavanja solunskih dobrovoljaca ovde je živelo u različitim periodima sa kraja 19. i početka 20. veka do stotinak ljudi. Sa doseljavanjem kolonista taj broj se povećava, ali ne drastično, tek nešto više od 200 duša koliko je popisano 1931. godine. Kao i većina kolonija i Lanka je naseljena početkom dvadesetih godina prošlog veka, već po nepisanom scenariju na grofovskoj pustari u teškim uslovima dobijali su dobrovoljci nešto imanja i podizali kuće.

- Na mestu gde je sada igralište nekada su bile zgrade, navodno od neke grofice Lenke po kojoj je selo i dobilo ime Lanka. Malo je podataka o tome, žao mi je što nisam više pričao o tim stvarima sa svojima. Ono što je meni poznato jeste da je moj deda od majke otac koji se zvao Milan Pucarin i koji je bio  trgovac u selu, došao je u Lanku kao solunski dobrovoljac. On je pričao da je bio na Odesi, tamo je ratovao. Takođe, mama mi je pričala da je deda išao peške do Vukovara kada je trebalo ići na sastanke i drugim povodima – kaže jedan od potomaka solunskih dobrovoljaca Ljubomir Vlahović koji i danas živi u ovom mestu.

U Lanku su se doseljavali ljudi sa različitih strana tek novostvorene države, najviše sa Korduna, iz Bosne, Hercegovine, a po nekim izveštajima i sa Durmitora iz Crne Gore. Talas naseljava uslediće i nakon Drugog svetskog rata kada ovo mesto već 1961. broji više od 400 stanovnika, a onda sledi polagani pad da bi po popisu iz 2021. godine taj broj stanovnika sto godina kasnije od naseljavanja dostigao svoj istorijski minimum, tek 150 stanovnika. Od tog broja najvećim delom su Srbi kojih je 1991. godine bilo gotovo 90 odsto.

- Naše selo bilo je podeljeno na tri dela. U prvom delu bili su naseljeni Hercegovci, u sredini su bili Kordunaši, a u trećem delu Bosanci – ističe Vlahović.

U teškim uslovima zalaganjem meštana već sredinom tridesetih godina u selu je postojala društvena prostorija Agrarne zajednice što navodi na činjenicu da je i ova organizacija postojala ovde. Tada je na ovoj koloniji bilo 65 domova dok su Zadružni dom i zgradu škole sa učiteljskim stanom sopstvenim sredstvima podigli dobrovoljci kolonisti u septembru 1933. godine. Učiteljica u selu tada je bila Emilija Milovanović.

Aktivni dobrovoljci

Udruženje dobrovoljaca u tadašnjoj Lanki postojalo je već 1929. godine. U mnogim kasnijim izveštajima navodi se da je ovo jedno od najbolje organizovanih udruženja u ovom kraju. Tako je na koloniji Lanka 1. januara te godine održana redovna skupština gde je za predsednika organizacije izabran Nikola Vujković, njegov zamenik Petar Kurija, blagajnik i delovođa Mile Mastelica, a ostali odbornici bili su Dušan Milošević, Kosta Ždral i Nikola Crnojević, dok su članovi nadzornog odbora bili Radoslav Delibašić, Mile Dejanović i Gavrilo Zečević. Među najistaknutijim i najaktivnijim dobrovoljcima isticao se Lazar Grubačević, narodni pesnik, član organizacije, organizator mnogobrojnih manifestacija. Dobrovoljački glasnik koji je izlazio u periodu između dva svetska rata objavio je nekoliko njegovih izveštaja upravo sa događaja iz Petrove Slatine kao i dve pesme „Pozdrav Nj. V. Kralju Aleksandru I“ i „Oraču“ obe napisane 1933. godine. Posebno se ova organizacija istakla sa svojim programima tridesetih godina prošlog veka. Tako je 16. juna 1935. godine održan Dobrovoljački sastanak – miting na kom su bili brojni predstavnici raznih organizacija i državnih institucija predvođenih predsednikom Saveza ratnih dobrovoljaca potpukovnikom Lujom Lovrićem.

Udruženje dobrovoljaca bilo je inicijator i postavljanja spomen ploče kralju Petru I Oslobodiocu koja je otkrivena 16. avgusta 1936. godine o čemu je pisalo i tadašnje beogradsko Vreme: „Na zgradi osnovne škole u Petrovoj Slatini, koja se doskora zvala kolonija Lanka, u srezu vukovarskom, otkrivena je danas spomen-ploča kralju Petru Prvom Velikom Oslobodiocu. Izaslanik Nj. V. Kralja bio je pomoćnik komandanta Osječkog vojnog okruga potpukovnik g. Milutin Lalić, a izaslanik Ministra vojske g. Franja Kramer. Posle otkrivanja spomen-ploče pred izaslanikom Nj. V. Kralja prodefilovali su dobrovoljci. Zatim je priređen banket na kome su govorili g. Slavko Diklić, predsednik dobrovoljačke organizacije u Osijeku, dr. Paja Šumanovac starešina sokola iz Vinkovaca i Ben upravitelj škole iz Ernestinova.“

Slava dobrovoljačkog udruženja u ovom mestu bio je Vidovdan. Pomenuti Lazar Grubačević u jednom svom izveštaju iz 1937. godine opisuje proslavu ovog dana: „Ova naša organizacija je održala najskromnije društvenu slavu na Vidovdan. Još prije svanuća istaknuta je skromna zastava na društveni dom da podseti sve i svakoga da je Vidovdan, dan molitve za sve one koji umriješe za slobodu svoga naroda, od tužnog Vidovdana na Kosovu Polju 1389. god. do naših dana…“ Iz ovog izveštaja može se videti i da je predsednik dobrovoljačke organizacije te godine bio Nikola Crnojević, a u to vreme u selu je postojala i četnička organizacija na čijem se čelu od 1935. godine nalazi Vidoje Krivokapić.

„Kanta umesto doboša“

Tridesetih godina od strane dobrovoljaca pokrenuta je i inicijativa o promeni imena do čega je došlo početkom 1936. godine i od tada do danas Lanka se zove Petrova Slatina. Iz jednog izveštaja beogradskog Vremena možemo zaključiti da je život na koloniji bio veoma težak: „Kantu mesto doboša upotrebljavaju stanovnici Petrove Slatine koji su toliko siromašni da im je nemoguće da nabave doboš. Petrova Slatina je novo naselje, stvoreno na Lanka pusti nekadanjem vlasništvu grofa Kuena Hedervarija. Naseljeno je Crnogorcima sa Durmitora.“

Nepune dve decenije od naseljavanja usledilo je i prisilno iseljavanje stanovništva.

- Sve do početka Drugog svetskog rata oni su živeli ovde, a onda su proterani od strane ustaša. Bio je tu u selu jedan ustaša i on im je rekao da se moraju pakovati, otišli su do Ernestinova i tu su natovareni u teretne vagone odakle su preko Bosne došli do Mačve, oko Bogatića. U međuvremenu ovde su bili naseljeni Zagorci – napominje Ljubomir Vlahović.

Ostala su brojna svedočanstva i iskazi iz tog vremena o proterivanju stanovništva Petrove Slatine od strane ustaša. Jedno od njih potpisali su Petar Kurija, Mihailo Dejanović, Dimitrija Čolić, Persa Basarić, Obrad Galonja, Radosav Delibašić i Stevan Držajić. U njemu se navodi sledeće: „Ustaške vlasti bile su tada u našem selu i oni su nas Srbe mučili, proganjali i tukli, ali ne znam da li je neko ubijen, a nalazi se i danas u zatvoru naš komšija Božo Kešelj za koga njegova porodica ne zna ni danas ništa (Kešelj je ubijen 1941. godine – primedba autora). Ustaše su opljačkale i nas i našu imovinu, za našu imovinu nismo dobili nikakvu naknadu jer nam to nije ni nuđeno već smo samo goli isterani iz naših kuća. Isto tako nemamo nikakvih dokumenata ni fotografija da bi ova nedela ustaša dokazali jer nama je bilo važnije spašavanje i čuvanje naših života i naše dece nego li dokumente prikupljati, a i da smo ovo hteli ne bi mogli jer to u to vreme nije bilo moguće.“

Tokom Drugog svetskog rata iz Petrove Slatine nastradao je 21 stanovnik od toga njih sedam kao borci te 14 kao žrtve rata od čega je još 1941. godine ubijeno sedam ljudi. Spomen ploča sa imenima nastradalih ispisana na ćirilici podignuta je na zgradi osnovne škole 1981. godine možda baš na istom mestu gde je nekada stajala spomen ploča kralju Petru.

Petrova Slatina pripada Eparhiji osečkopoljskoj i baranjskoj i samostalna je parohija kojoj su pripojena druga okolna mesta. Crkva nikada nije podignuta, ali ovde se nalazi bogomolja posvećena Svetom Vasiliju Ostroškom koju je 2003. godine Srpskoj pravoslavnoj crkvi poklonio Branko Budalić.

Takođe, Petrova Slatina teritorijalno pripada Opštini Šodolovci. Danas u njoj nema ni jedne organizacije, a nekada je ovde bila aktivna škola kao i fudbalski klub koji je nosio ime Lanka, ime koje se i danas često pominje u kontekstu kada se misli na Petrovu Slatinu iako je od promene imena prošlo devet decenija.

Izvori i literatura:

1. Dobrovoljački glasnik (1929-1940)
2. List Vreme
3. Arhivska građa