Sećanje na glinske žrtve

FOTO: Sandro Lendler

U Glini je 29. jula održana komemoracija u znak sećanja na žrtve jednog od najvećih ustaških masovnih zločina počinjenih izvan sistema koncentracionih logora tokom Drugog svetskog rata. Skup je održan na mestu nekadašnjeg pravoslavnog hrama Rođenja Presvete Bogorodice, gde se danas nalazi Hrvatski dom. Na lokaciji porušene crkve 1969. godine izgrađen je objekat koji je do 1995. nosio naziv Spomen-dom žrtvama fašizma, nakon čega je preimenovan u Hrvatski dom.

- Svi mi koji smo i danas krenuli put Gline, ne dolazimo iz obaveze prema kalendaru, nego iz dužnosti prema onima koji sami više ne mogu govoriti, i prema istini o kojoj, ne smemo da ćutimo, a istina je da Glina nije oduvek bila mesto tuge. Pre gotovo 200 godina ovaj grad cvetao je i predstavljao jedno od žarišta narodnog preporoda. Ovde je stolovao ban Josip Jelačić. Josif Runjanin komponovao je hrvatsku himnu koja je prvi put izvedena stotinjak metara odavde. I ovde su, u razmaku od svega nekoliko godina, podignute dve crkve od iste ruke - graditelja Bartola Felbingera a to su katolička crkva svetog Ivana Nepomuka i pravoslavna crkva Rođenja Presvete Bogorodice. Jedan grad, jedan graditelj, dve glinske crkve – rekla je na početku svog obraćanja prisutnima saborska zastupnica SDSS-a Dragana Jeckov.

Jeckov je podsetila na 1941. godinu, kada su se glinska svakodnevica i suživot srušili u trenutku kada je na vlast došao režim izgrađen na ideji da neki ljudi vrede manje od drugih, i to samo zbog drugačijeg porekla, u tri vala ustaškog nasilja.

- Glinska svakodnevica, srušila se u trenutku kad je na vlast došao režim izgrađen na ideji da neki ljudi vrede manje od drugih zbog drugačijih krvnih zrnaca, odnosno, ne vrede ništa i treba ih se rešiti. Glinsku svakodnevicu prekinula su tri vala nasilja koja su Glinu zauvek zavila u crno. Prvi u maju 1941. kada su pohapšeni i ubijeni gotovo svi muškarci srpske nacionalnosti iz grada. Drugi, i najteži, dogodio se upravo ovde, u pravoslavnoj crkvi Rođenja Presvete Bogorodice kada su iz okolice Topuskog železnicom dovezeni Srbi, njih oko 400 i po naređenju pukovnika Tomislava Rolfa, u crkvi su ubijeni. Treći zločin dogodio se početkom avgusta, nad Srbima dovedenim iz okoline Vrginmosta koji su krenuli na Pokrst svečano obučeni, ukrašenih kola, misleći da idu prema miru u svom zavičaju. Umesto toga, dočekala ih je smrt. Crkva u kojoj se dogodio zločin srušena je ubrzo nakon rata, kao da se rušenjem zidova moglo izbrisati i ono što se u njoj dogodilo. Podignut je Spomen dom, koji stoji ovde i danas, ali pod drugim imenom. A ispred njega su dugo stajala samo dva skromna znaka: spomen ploča i skulptura majke koja u jednoj ruci drži čedo, a u drugoj vrč vode života. Danas ploče nema, dom više ne nosi svoje ime i jedino što je ostalo je skulptura - znak da se ovde nešto dogodilo, upućen prolazniku koji možda i ne zna šta i ne zna zašto – pojašnjava Jeckov.

Ovom prilikom saborska zastupnica SDSS-a upozorila je i na sve prisutniju relativizaciju ustaških zločina i poručila da je danas sve manje onih kojima ustaški pozdrav predstavlja sramotu.

- Danas je sve manje ljudi poput Žužeka koji bi javno rekao da je crna boja, koja se ponovo nosi ulicama po uzoru na te godine, boja zla i boja smrti, a nikad boja kojom se čovek može ponositi. Danas je sve manje onih koji bi rekli da je ustaški pozdrav sramota koja se ne da oprati. I da nijedan razlog, nijedna istorijska nepravda, nijedan viši cilj ne mogu opravdati ubijanje ljudi zato što su druge vere ili nacionalnosti. Zato je i danas opasno kad se simboli tog režima vraćaju u javni prostor, u bilo kojem obliku. Opasno je rehabilitirati počinitelje i veličati one koji su zapravo istinske kukavice. Zato je danas važno da smo u Glini kako bismo sačuvali pomen i poklonili se nedužno postradalim i svojim dolaskom sačuvali sebe i druge od mržnje i njezine zloupotrebe.

Nezadovoljstvo postupcima vlasti

Voditeljka Dokumente - Centra za suočavanje s prošlošću Vesna Teršelič rekla je da se predstavnici Vlade RH, pa čak i vršilac dužnosti direktorka Spomen područja Jasenovac „prave da ustaškog genocida u NDH nije bilo“.

- Žalim što uzastopni gradonačelnici Gline puštaju da Spomen dom nosi ime Hrvatski dom, časno na gotovo svakom drugom, samo ne na ovom mestu stradanja. Žalim što i dalje nema razumevanja za potrebu poštovanja uspomene na žrtve u Glini i previše drugih mesta, širom Hrvatske - rekla je Teršelič.

Komemoraciju svake godine organizuje Srpsko narodno veće, uz podršku Antifašističke lige Republike Hrvatske, Eparhije gornjokarlovačke, potomaka stradalih i građana Banije, a prisustvovali su predstavnici institucija koje čuvaju antifašističko i istorijsko nasleđe, brojni građani, kao i predstavnici Zajedničkog veća opština Vukovar.