Jedan vek od kolonizacije

Milan Micić je jedan od retkih srpskih istoričara koji se bavi ovom temom vezanom za istraživanje sudbina solunskih dobrovoljaca, njihovih porodica, krajeva iz kojih su došli kao i naselja koja su oformili. Do sada je publikovao više knjiga i objavio nekoliko desetina radova sa ovom tematikom. Između ostalih, autor je knjige Kolonistička naselja – Banat, Bačka, Srem.

- Ovo je priča o jednoj generaciji i srpskom pokoljenju koje je u 20. veku prošlo dva velika rata, a jedan deo njih je prošao i seobe odnosno dolazak iz dinarskih krajeva u ove ravničarske predele. To je priča o ljudima koji su se opredelili da se u ratu nađu u srpskoj vojsci, a posle su kolonizovani da čuvaju granice nove države za koju su se borili. Ta kolonizacija je bila krajnje nehumana, u lošim uslovima, nisu dobili zemljišta i krov nad glavom i to je posle rata bila jedna nova energija, vitalnost i snaga da se oformi porodica kao i naselja u novim životnim uslovima – istakao je Micić koji je i sam potomak solunskog dobrovoljca sa Banije koji je kolonizovan najpre u Adu kod Osijeka odakle je otišao za Banat u kolonističko naselje Banatsko Karađorđevo, smešteno između Zrenjanina i granice sa Rumunijom.

Na teritoriji zapadnog Srema dvadesetih godina prošlog veka formirano je nekoliko naselja. Na veleposedima grofova Elc formirano je 13 naselja, na nuštarskom posedu četiri naselja, te još sedam naselja u istočnom delu Srema. Činjenica je da se danas jako malo zna o tim ljudima, njihovim sudbinama, načinu kako su i zašto došli u ove krajeve.

- To je slika vremena i jedne epohe, odnosno komunističkog vremena jer su ti ljudi koji su kolonizovani smatrani monarhistima. U samim porodicama postojala je nekakva vrsta autocenzure kako bi se preživelo u to vreme te se o tim događajima nije pričalo. Takođe, jedan deo ljudi završio je u gradovima gde se lakše gubi identitet i porodični i zavičajni i to su sve promene koje je doneo 20. vek – rekao je Micić.

Neophodna daljnja istraživanja

Autor je do sada opisao tri naselja sa područja zapadnog Srema, ali planira i daljnja istraživanja.

- Razmišljam da nastavim istraživanja koja će ići ka tome da se sa ovog područja opišu ako ne sva naselja onda većina njih i da budu deo jedne knjige jer prostor oko Vukovara je jedan od onih u kojem je bila veća koncentracija tih naselja. To je jedan rudarski posao po arhivima kako u Srbiji tako i ovde u Hrvatskoj koji svakako traži jedno duže vreme – naglašava Micić.

Ova predavanja imaju izuzetan značaj kao podsticaj svima onima koji bi voleli da nešto više saznaju o svojim naseljima, porodicama kao i precima koji su pre jednog veka iz različitih krajeva došli na ove prostore.

- Predavanje je jedno od onih u nizu kojima želimo potaknuti i druge ljude da se priključe pa i na neki način da učestvuju u istraživačkom radu. Zato planiramo da organizujemo još neka predavanja, nadam se da će se tu uključiti i neki drugi ljudi koji će se baviti i nekim drugim sličnim temama – istakao je direktor Srpskog doma Nebojša Vidović.

Upravo u ovom periodu kolonistička naselja obeležavaju i jedan vek svog postojanja. Većina njih je i dalje naseljena, neka su sastavni deo i obližnjih gradova, ali sa daleko manjim brojem stanovnika. Takođe, postoje i ona naselja kojih više nema i tek retki tragovi upućuju da su oni nekada postojali.

*Ovaj tekst je nastao u sklopu projekta „Tu gdje živimo“ koji je podržao Fond za poticanje pluralizma i raznovrsnosti elektroničkih medija Agencije za elektroničke medije.