Sećanje kao opomena

Proboj Sremskog fronta, koji je trajao od jeseni 1944. do aprila 1945. godine, predstavlja jednu od najtežih i najznačajnijih vojnih operacija na prostoru bivše Jugoslavije. U borbama su učestvovale jedinice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije uz podršku Crvene armije, a živote je izgubilo više od 14.000 boraca, među kojima je bio veliki broj tek mobilisanih mladića.

Povodom obeležavanja 81. godišnjice, 11. aprila u Vukovaru su se okupila brojna antifašistička udruženja iz Republike Hrvatske i zemalja regiona, kako bi još jednom ukazala na istorijski značaj proboja Sremskog fronta i odala počast borcima koji su položili živote za slobodu. Za ovo tradicionalno okupljanje zaslužni su Savez antifašističkih boraca i antifašista Republike Hrvatske i Zajednica udruženja antifašističkih boraca i antifašista Vukovarsko-sremske županije. Komemorativni program započeo je u Iloku, gde su delegacije položile vence poginulim borcima i oficirima Crvene armije podno spomenika na iločkoj tvrđavi. Počast je odana i žrtvama sahranjenim na partizanskim grobljima u Iloku i Šarengradu, kao i kod spomenika na izletištu Lovka. Centralni događaj i ove godine održan je u Vukovaru, na Trgu žrtava fašizma, podno spomen-kosturnice žrtava Dudika, kao i kod obeležja posvećenih palim borcima Pete vojvođanske brigade i Crvene armije.

Kulturni program i komemoracija, povodom jednog od ključnih događaja završnice Drugog svetskog rata, protekli su u znaku poruka o očuvanju antifašističkih vrednosti i upozorenja na sve prisutnije istorijske revizionizme.

- Nalazimo se u jednoj izuzetno turbulentnoj godini, kako na prostoru naše države, tako i u svetu. S tim u vezi, želimo poslati poruku da se ona stara izreka o „puzajućem fašizmu“ danas može preobrnuti - sve više moramo govoriti o potrebi jačanja „puzajućeg antifašizma“. Fašizam je pustio korenje na globalnom nivou i neophodno je ozbiljno raditi na njegovom zaustavljanju. Naša poruka je jasna - mnogo je jednostavnije širiti ljubav nego mržnju. Mržnja razara, dok ljubav stvara društvo u kojem se svi mogu osećati sigurno i dostojanstveno - poručio je predsednik ZUABA-e Lazo Đokić.

Tokom obraćanja, predstavnici antifašističkih organizacija upozorili su da se u savremenom društvu sve češće javljaju pokušaji relativizacije i reinterpretacije istorijskih činjenica. Istaknuto je da antifašizam nije samo deo prošlosti, već temeljna vrednost savremenih demokratskih društava, utemeljena i u ustavnom poretku Republike Hrvatske. Poseban naglasak stavljen je na važnost prenošenja istorijskih činjenica mlađim generacijama, kako bi se sprečilo zaboravljanje i iskrivljavanje istine o borbi protiv fašizma.

- Ova borba otvorila je put za oslobađanje zemlje prema zapadu i bila je dugo pripremana akcija. Danas govorimo o kulturi sećanja koja gotovo da i ne postoji kada je reč o Drugom svetskom ratu. Već više od tri decenije prisutan je istorijski revizionizam koji pokušava da izjednači nacizam, fašizam i antifašizam. Na taj način stvara se iskrivljena slika prošlosti, dok se istovremeno prećutkuju važni datumi Narodnooslobodilačke borbe - upozorio je predsednik Saveza antifašističkih boraca i antifašista Republike Hrvatske Franjo Habulin.

Da su trajne vrednosti antifašističke borbe danas najprisutnije među potomcima boraca i logoraša, potvrdilo se i na ovom skupu. Upravo oni, kroz lična svedočenja i porodična sećanja, čuvaju istinu o stradanju i borbi koja često ne nalazi svoje mesto u zvaničnim obrazovnim okvirima. Jedan od onih koji se aktivno bori protiv zaborava je i Rada Korica iz Laćarka, predsednik SUBNOR-a u Sremskoj Mitrovici.

- U Vukovar dolazim od 2008. godine, dva do tri puta godišnje. Naš je zadatak da ne dozvolimo da se ovaj datum zaboravi. Moji su učestvovali u borbama - stric mi je bio komandant Osme brigade i učestvovao u oslobođenju ovog područja, a proglašen je i narodnim herojem. Kao njihov potomak, imam obavezu da čuvam uspomenu na njihovu borbu. Ne smemo zaboraviti njihova dela, jer su za slobodu dali svoje živote - istakao je Korica.

Nakon što su delegati mnogobrojnih antifašističkih udruženja, predstavnici srpskih organizacija, županije, lokalnih samouprava i manjinskih veća položili vence, održan je kulturno-umetnički deo programa u kojem su učestvovali Muška pevačka grupa „Naši koreni“ i recitatorke Gimnazije Vukovar.