Zapisi o Srbima Kneževih Vinograda

Knjiga je izašla u izdanju Srpskog-kulturnog društva „Prosvjeta“, a plod je dugogodišnjeg istraživačkog rada autora Petra Šmrčkovića kada je u pitanju istorija samih Kneževih Vinograda sa posebnim osvrtom na srpsko stanovništvo koje živi u ovom baranjskom mestu.

- Tamo negde početkom devedesetih došao sam do knjige o Baranji prote Stevana Mihaldžića, pročitao sam je celu i našao sam interesantne zapise iz Kneževih Vinograda. Tu se pominju interesantni događaji kao i imena pojedinaca i to sam počeo da zapisujem. Vremenom, stalno sam nešto novo saznavao i sve sam to polako dorađivao. Takođe, istraživanja sam nastavio zahvaljujući i Milanu Dvorniću koji mi je dao jednu knjigu u kojoj su opisane crkve u Baranji. Isto tako od velike pomoći bili su i zapisnici crkvene opštine kao i letopis koji su zahvaljujući svešteniku Stevanu Kuveždaninu složeni, numerisani i dostupni svima – istakao je Šmrčković.

Delo je podeljeno u nekoliko većih celina gde se u prvom delu autor bavi istorijom Baranje, a u drugom piše o Srbima u Kneževim Vinogradima.

- Zahvaljujući zapisima iz arhiva, mađarskih arhiva i naših crkvenih matica, u ovoj knjizi je puno imena i prezimena ljudi, predaka naših. Takođe, uz našu crkvu vezano je i školstvo još tamo od 18. veka pa sam iz školskog lista izdvojio sve ono što je vezano za naše školstvo. Na kraju knjige napravio sam tabelarni pregled članova crkvenog odbora – naglasio je autor na promociji knjige uz preporuku svim meštanima da je pročitaju jer će u njoj svako pronaći nešto zanimljivo za sebe ili svoju porodicu.

- Ova knjiga je deo našeg identiteta i našeg zajedničkog rada jer od svih vas sam dobijao po neku informaciju. To je naše kolektivno pamćenje, predlažem svima da je pročitaju i nadam se da će se u budućnosti naći neko ko će nastaviti istraživanja i dopuniti ovu knjigu.

Hroničar Kneževih Vinograda

Sama činjenica da je ovakvih i sličnih knjiga na području Baranje, ali i drugih regija, jako malo, dovoljno govori o značaju publikovanja istražene arhivske građe. Ovakve knjige su nasušno potrebne preostalim Srbima u Hrvatskoj jer svedoče o njihovim vekovnim korenima na ovom području, njihovoj kulturi i identitetu.

- Najveći značaj knjige „Srbi Kneževih Vinograda i hram Vavedenja Presvete Bogorodice“ ogleda se u prikupljenoj, prepisanoj i sistematizovanoj arhivskoj građi, zatim vrednim fotografijama koje svedoče o ljudima i događajima, ali i kulturnom nasleđu srpskog naroda i srpske crkve u Kneževim Vinogradima. Od posebnog značaja ističu se podaci koji se odnose na pomene prezimena srpskih porodica u Kneževim Vinogradima kroz istoriju, zatim podaci o krsnim slavama kao i uvek zanimljivi podaci koje su ostavili informatori. Materijal prikazan u ovoj knjizi pokazuje koliko je veliki potencijal u sačuvanim materijalnim izvorima, u prvom redu arhivskoj građi koja je danas zahvaljujući digitalizaciji dostupnija nego ranije, ali i onoj građi i fotografijama iz porodičnih arhiva o kojima se staraju pojedinci i koja je mnogo podložnija propadanju i nestanku, a predstavlja možda jedini trag da je neko postojao na ovom svetu. Ova knjiga je primer do čega se može doći vrednim i posvećenim istraživačkim radom, ali i podsetnik koliko je propušteno što se do danas nije ostvarila ideja da se na prostoru cele Baranje izvrše sistemska antropogeografska istraživanja – istakao je u svojoj recenziji Branko Todorović iz Društva srpskih rodoslovaca „Poreklo“ iz Beograda..

Ovo je treća knjiga iz pera pomenutog autora. Prva je bila stručno-tehnička „Upravljanje poljoprivrednom tehnikom“, a druga je istorijski zapis „Dnevnik Ljubomira Šašlića“. Pored bogatog društvenog rada pre svega u kulturi na području Baranje i Kneževih Vinograda Petar Šmrčković izdvaja se i kao hroničar mesta u kojem živi. Njegov rad i trud sem u knjigama ostao je zabeležen i na društvenim mrežama (fejsbuk i jutjub) gde vodi stranice pod nazivom Suljošanin, a na kojima objavljuje dragocene video zapise i fotografije iz prošlosti Kneževih Vinograda.

*Ovaj tekst je nastao u sklopu projekta „Tu gdje živimo“ koji je podržao Fond za poticanje pluralizma i raznovrsnosti elektroničkih medija Agencije za elektroničke medije.