Život u malom mestu

U okolini Daruvara nalazi se više desetina manjih naselja koja danas teritorijalno pripadaju drugim jedinicama lokalne samouprave. Među takvima je i Opština Končanica u kojoj se nalazi mesto Imsovac. Opštinu Končanicu pored istoimenog mesta čini još osam naselja, a po poslednjem popisu stanovništva iz 2021. godine u ovoj lokalnoj samoupravi živelo je nešto više od 1800 stanovnika. U samoj Končanici živi manje od 700 stanovnika dok je ovo mesto svoj zenit, kada je i pitanju broj ljudi koji su živeli u njemu, dostiglo 1921. godine jer tada je ovde živelo ukupno 1650 stanovnika.

Demografske neprilike duboko su uzdrmale i ovaj kraj u kojem su vekovima živeli Česi, Srbi i Hrvati. Končanica je danas jedno od mesta u kojima Česi čine većinu, ovde imaju svoju osnovnu školu, vrtić, kulturna društva. U samoj opštini Čeha ima nešto manje od 50 odsto, a većinu čine upravo u Končanici i Daruvarskom Brestovcu koji su ujedno i najveća naselja u ovoj lokalnoj samoupravi. Ostala mesta su daleko manja sa stotinak, pa čak i manje stanovnika. Među njima je i Imsovac, živopisno naselje baš kao i sam kraj. Danas u ovom mestu po popisu stanovništva živi 135 ljudi, oni koji su još uvek tamo tvrde da je taj broj samo statistika i da je pitanje da li prelazi stotinu.

Svojevremeno, početkom 20. veka u Imsovcu je bilo preko 800 stanovnika, uglavnom Srba. Ta brojka se nešto smanjila nakon Drugog svetskog rata, a sunovrat kreće početkom sedamdesetih godina prošlog veka kada zbog povećane industrijalizacije stanovništvo odlazi u obližnje gradove. Totalni sunovrat uslediće nakon ratnih devedesetih godina.

- Ovde se ljudi bave poljoprivredom jer ovo je poljoprivredni kraj u kojem prevladava ratarstvo. Nekada je bilo zastupljeno i stočarstvo, ali sada je toga sve manje, zapravo u selu samo dve kuće drže stoku. Ima nas nekoliko sa proizvodnjom voća, ali i toga je sve manje – kaže jedan od naših sagovornika i domaćina Pero Dotlić, penzioner iz Imsovca i aktivista u lokalnom fudbalskom klubu.

- Nekada je bilo puno više stanovnika i kuća. Sada su nam ostale samo kuće, ali ljudi je malo. U mojim mlađim danima ovde je živelo preko 400 stanovnika, danas je pitanje da li nas ima i sto.

Iako pripadaju opštini Končanica stanovnici Imsovca gravitiraju prema obližnjem Dežanovcu gde im je i škola, lekar i sve drugo što je potrebno.

- Smatram da smo mi pripali Končanici zbog političkih prilika, odnosno nismo u Opštini Dežanovac jer bi u tom slučaju srpsko stanovništvo preovladalo. Ovako nas je malo i u jednoj i u drugoj opštini. Sa druge strane sve one bitnije stvari rešavamo u Daruvaru – naglašava Dotlić.

Daruvar nije daleko od Imsovca, nekih petnaestak kilometara uskim putem kroz obližnja sela. Uočljivo je da je baš u Imsovcu putna infrastruktura u jako lošem stanju, gotovo da se ovakav put retko može videti u Hrvatskoj, pogotovo kroz neko naselje. Zgrada škole postoji u Imsovcu, ali škola ne radi u ovom mestu duži niz godina. Osnovni uzrok je što nema dovoljnog broja dece koja bi je pohađala pa su roditelji primorani da decu voze u Dežanovac. Nekada je školskim dvorištem odjekivala dečija graja, a školska zgrada sa učiteljskim stanom sasvim pristojno je ispunjavala potrebne uslove. U selu se nalazi i hram posvećen Pokrovu presvete Bogorodici (proslavlja se 14. oktobra) koji će sledeće godine proslaviti vek od izgradnje s obzirom da je podignut 1927. godine. Početkom ove godine započela je i obnova hrama, a do sada je urađena krovna konstrukcija.

Ratna stradanja

Imsovac inače pripada Eparhiji slavonskoj, nema sveštenika koji živi u selu, odnosno administrator ove parohije je sveštenik iz Daruvara. Nedaleko od Imsovca u ataru sela Kreštelovac nalazi se i kapela posvećena Uspenju presvete Bogorodice - Velikoj Gospojini. Izvor lekovite vode za kojeg tvrde da nikada nije presušio postao je svetište još sredinom 18. veka, a kapela na njemu izgrađena je 1922. godine zalaganjem Jove Alavanje iz Kreštelovca. Okružena lepom prirodom ovu svetinju dodatno lepom čini upravo pomenuti izvor vode gde često dolaze stanovnici ovog mesta, a posebno na Veliku Gospojinu kada se okuplja veći broj vernika.

- U Kreštelovcu ima svega par srpskih kuća tako da pored njih i mi obeležavamo taj praznik, ne radimo tada ništa i okupljamo se oko crkve – ističe Pero Dotlić.

Za vreme Drugog svetskog rata u masovnom stradanju od strane ustaša pobijeno je šestoro uglednih Srba iz ovog mesta. Njima kao i drugim nastradalima tokom tog rata meštani su podigli spomenik koji i danas stoji u centru sela ispred zgrade Doma kulture sa imenima nastradalih stanovnika Imsovca. Spomenik, podignut 1968. godine, je uprkos svemu i danas očuvan i nije devastiran. Ukupno 32 osobe nastradale su tokom rata, od toga 24 borca i osam kao žrtve ustaškog terora koji nije zaobišao ni ovo mesto. Dosta ljudi je u toku i nakon poslednjeg rata devedesetih godina otišlo kako iz Imsovca tako i iz okolnih mesta, kao i obližnjeg Daruvara. Samo mesto zaobišla su veća stradanja, uglavnom se svodilo na sitne provokacije i privođenja na informativne razgovore.

Ipak, 1992. godine selo je potresla vest o ubistvu porodice Radosavljević u Daruvaru koja se u ovaj gradić doselila iz Imsovca. Tada su ubijeni supružnici Rade i Jovanka, te njihova dva maloletna sina Dejan (14) i Nenad (9). Bilo je to 24. februara 1992. godine kada je u porodičnoj kući Radosavljevića u Daruvaru ovaj zločin izvršio hrvatski vojnik Jožica Mudri. On je kasnije osuđen na 13, a potom i 15 godina zatvora i jedini je koji je odgovarao za ovaj zločin iako je na suđenju tvrdio da je imao i saučesnike i podstrekače. Takođe, osuđen je za klasična krivična dela, a ne za ratni zločin. Danas, na mesnom groblju u Imsovcu, koje se nalazi odmah pored hrama Pokrova presvete Bogorodice, stoji spomenik porodici Radosavljević kao nemi svedok stradanja jedne srpske porodice tokom ratnih devedesetih godina.

Fudbal kao povod druženja

Od društvenih organizacija u Imsovcu jedino je aktivan fudbalski klub koji nosi identičan naziv kao i samo mesto – Imsovac, i to je jedino mesto okupljanja ovdašnjeg stanovništva, centar svih događanja u današnjem vremenu.

- Ostali smo bez trgovine nemamo je već par godina, ostali smo bez škole i jedino što nam preostaje za druženje je ovaj prostor oko igrališta. Nekada je u moje vreme bilo zabava, a sad nam je od zabave ostalo da se ovde okupimo svake druge nedelje na utakmici pa onda i nakon utakmice da se družimo, kako mladi tako i mi stariji – kaže Dotlić.

Pedesetih godina igralište je bilo iza seoskog Doma kulture, potom je početkom sedamdesetih godina imsovačka omladina osnovala OFK Imsovac, dok je prethodni klub nosio ime Crvena zvezda. Tada je igralište i napravljeno na periferiji mesta, odnosno na izlazu prema Kreštelovcu. Klub se potom ugasio u drugoj polovini osamdesetih godina da bi svoj rad obnovio 2001. godine i radi do danas.

- Klub je ponovo pokrenut 2001. godine na inicijativu dečaka iz sela koji nisu više hteli da igraju u drugim klubovima. Od tada se takmičimo u okviru Treće županijske lige, samo jedne sezone igrali smo drugu ligu. Sredstva dobijamo uglavnom od Opštine Končanica kao i od županijskog Veća srpske nacionalne manjine – istakao je jedan od ovdašnjih fudbalskih entuzijasta, nekadašnji igrač i trenutni predsednik kluba Pero Trkulja.

Proteklu sezonu koja je završena pre nekoliko dana klub je završio na sedmoj poziciji. Uprkos brojnim poteškoćama koji prate sve klubove u manjim sredinama, a koji se ogledaju najviše u nedostatku igrača, ovde nekako krpe kraj sa krajem, trude se da održe i sačuvaju i ovo malo što imaju.

- Imamo 25 registrovanih igrača i desetak ljudi okupljenih u upravi kluba. Pojedinci uvek vuku klub, a posećenost na utakmicama je dobra kako na domaćim tako i na gostujućim utakmicama. Iz sela je sedam igrača, ali ima igrača koji žive u drugim mestima, a povezani su sa Imsovcem – naglašava Trkulja.

U ovom mestu održavaju se i tzv. Imsovački susreti, odnosno veče folklora koje organizuje Veće srpske nacionalne manjine Opštine Končanica, a nastupaju obližnja folklorna društva kao npr. SKD Prosvjeta iz Daruvara u čijoj folklornoj grupi nastupa i nekoliko mladih iz Imsovca, te njihovi gosti iz drugih mesta i krajeva. Povremena okupljanja oko pravoslavnih svetinja, retka folklorna druženja i igranje fudbala nada su u neke bolje dane stanovnika ovog mesta. U suprotnom, da nema toga, Imsovac bi verovatno već odavno zatekla sudbina kao i druga naselja u ovom delu Slavonije koja su nekada bila većinski naseljena srpskim stanovništvom.